چه گام هایی از تولید تا تزریق واکسن کرونا در ایران برداشته شده است؟

شش ماه از آغاز واکسیناسیون کرونا در ایران گذشته و در این مدت، حدود 8 میلیون دز واکسن تزریق شده است. تولید واکسن داخلی کرونا از یک سو و واکسیناسیون مردم کشورمان از سوی دیگر با قدم های آهسته اما پیوسته در سربالایی همه گیری بیماری کووید – 19 به پیش می رود.

 

به گزارش مرکز اطلاع رسانی سازمان اورژانس کشور به نقل از ایرنا، واکسیناسیون کرونا در ایران یک سال پس از اعلام رسمی همه گیری بیماری کووید ۱۹ در ایران آغاز شد. وزارت بهداشت ۲۱ اسفند سال ۹۹ رسما آغاز واکسیناسیون کرونا را در ایران اعلام کرد. بر اساس سند ملی واکسیناسیون که ۲۰ دی همین سال منتشر شده بود، قرار بود تا پایان تیر ۱۴۰۰ فاز یک و دو واکسیناسیون تمام شود. فاز یک آن شامل همه کادر بهداشت و درمان درگیر و در خط اول مواجهه با بیماران کرونا و افراد بسیار پرخطر شامل جانبازان و معلولان در مراکز نگهداری بود و فاز دوم واکسیناسیون  همه افراد بالای ۶۵ سال و افراد ۱۶ تا ۶۵ سال دارای حداقل یک بیماری زمینه ای و افراد شاغل در مشاغل پر خطر را شامل می شد.

 

تعداد دقیق افراد مشمول واکسیناسیون کرونا در فاز یک و دو به طور دقیق و رسمی اعلام نشده است اما جمعیت کادر درمان شامل پزشکان، پرستاران و پیراپزشکان حدود ۴۰۰ هزار نفر برآورد می شوند که بر اساس اعلام وزارت بهداشت عمده این افراد واکسن کرونا را تزریق کرده و واکسینه شده اند و به همین علت میزان مرگ و میر در کادر درمان کاهش یافته است.

درباره تعداد افراد مشمول فاز دوم واکسیناسیون، گر چه آقای نمکی، وزیر بهداشت، ۲۶ اردیبهشت امسال اعلام کرد که ۱۴ میلیون نفر گروه هدف اول این مرحله شامل افراد بالای ۶۰ سال و بیماران خاص و سخت درمان تا اواخر خرداد واکسن کرونا می زنند اما آمار دقیق افراد مشمول فاز دوم اعلام نشده است.

 

به گفته مسئولان وزارت بهداشت هدف اول واکسیناسیون، کاهش تعداد موارد مرگ و میر و بعد قطع زنجیره انتقال ویروس کروناست بنابراین اعلام کردند، حدود ۱۳ تا ۱۴ میلیون نفری را که به علت سن بالا و ابتلا به بیماری زمینه ای عامل اصلی بستری و مرگ و میر کرونا هستند تا اواخر خرداد و اوایل تیر واکسینه می کنیم و بعد سراغ بقیه گروه ها می رویم.

بر اساس آخرین آمار وزارت بهداشت تا 25 تیر ۱۴۰۰، در مجموع حدود هفت میلیون و 94۰ هزار دُز واکسن تزریق شده است. حدود پنج میلیون و ۴۰۰ هزار نفر یک دُز واکسن کرونا را دریافت کرده اند و حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر هر دو دُز واکسن کرونا را زده اند. در واقع حدود ۲.۵ درصد جمعیت ایران با تزریق هر دو دُز واکسن تا کنون واکسینه شده اند و حدود ۶.۸ درصد نیز یک دُز واکسن کرونا دریافت کرده اند. آماری که در مقایسه با میانگین واکسیناسیون کرونا در جهان پایین ارزیابی می شود.

 

تا کنون بیش از سه میلیارد و ۴۴۰ میلیون دُز واکسن کرونا در جهان تزریق شده است که از این تعداد سهم چین با یک میلیارد و ۳۸۷ میلیون بیش از همه بوده است. هند با ۳۷۷ میلیون در رده دوم و آمریکا با ۳۳۴ میلیون در رده سوم است. در کشورهای همسایه ایران ترکیه با تزریق حدود ۵۸ میلیون واکسن بیشترین میزان واکسیناسیون را داشته و در رتبه نهم جهان از نظر تعداد واکسن تزریق شده قرار دارد و توانسته است به بیش از ۶۹ درصد جمعیت خود واکسن کرونا تزریق کند. اما چرا ایران با تجریه پنج خیز اپیدمی کرونا از روند سریع واکسیناسیون جا مانده و هنوز نتوانسته جمعیت زیادی را علیه این بیماری مهلک واکسینه کند.

علیرضا رییسی، سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا فروردین امسال علت تاخیر در واکسیناسیون و عقب ماندن از برنامه ملی واکسیناسیون را بد عهدی کشورها و نهادهای فروشنده واکسن از جمله هند، چین، روسیه و متولیان سبد کوواکس سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد

 

رونمایی از واکسن کرونا نمایشی و تبلیغاتی نیست

حسینعلی شهریاری، رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، در این باره به پژوهشگر ایرنا گفت: در واقع علت تاخیر و کندی واکسیناسیون این است که به ایران واکسن ندادند. حتی پول هم  دادیم و ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار دز واکسن از سبد کوواکس خریدیم اما هنوز از این سبد سه میلیون دُز واکسن به ایران بیشتر ندادند. روسیه هم برای واکسیناسیون مردم کشور خودش مشکل دارد و نمی تواند تعداد زیادی واکسن به ایران بدهد. چین هم همین طور است. چین مواد اولیه واکسن را از آمریکا وارد می کند و اگر مشخص شود که تعداد زیادی واکسن به ایران داده است، می ترسند که آمریکا آنها را تحریم کنند به همین علت چین هم به ایران به مقدار کافی واکسن نداد بنابراین شرکت های داخلی، تولید واکسن در داخل کشور را آغاز کردند.

 

او افزود: اکنون این تلاش ها به ثمر رسیده و تولید نیمه صنعتی چند نوع واکسن در ایران آغاز شده است. واکسن برکت اکنون در مرحله تولید نیمه صنعتی است و به زودی به مرحله تولید صنعتی می رسد. فعلا می تواند هر ماه دو تا سه میلیون واکسن تولید کند. انستیتو پاستور نیز تولید واکسن را آغاز کرده است. موسسه سرم سازی رازی نیز واکسن کووپارس رازی را تا شهریور تولید می کند. روند تولید واکسن فخرا در وزارت دفاع نیز خوب پیش می رود. واکسن کرونا نورا نیز در دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله سپاه مراحل تولید و کارآزمایی بالینی را می گذراند.

 

شهریاری افزود: اینکه چرا با وجود واردات واکسن کرونا در تکمیل واکسیناسیون افراد و تزریق دُز دوم به مشکل خوردیم، علتش این است که فکر کردیم کشورهای فروشنده واکسن به موقع به وعده هایشان عمل می کنند و واکسن دُز دوم به موقع می رسند بنابراین مسئولان فکر کردند که هر چقدر واکسن وارد می شود حداقل یک دُز واکسن به افراد تزریق شود تا ایمنی نسبی پیدا کنند و افراد بیشتری که پرخطر هستند دست کم یک دُز واکسن بگیرند تا مرگ و میر کم شود. اما به موقع به ایران واکسن ندادند و همین مسئله باعث نگرانی مردم شد. بعد هم که واکسن آمد یک دفعه با هجوم مردم رو به رو می شدیم که منتظر پیامک نمی مانند و صف های طولانی تشکیل شد

 

رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس گفت: این مشکلات در حال حل شدن است. البته همه امید ما به تولید واکسن در داخل است. بسیار امیدواریم که واکسن برکت به موقع به تولید صنعتی برسد. بر اساس اعلام دکتر علیرضا رییسی، معاون وزیر بهداشت از شهریور، هر ماه حداقل ۱۰ میلیون دُز واکسن تولید داخل خواهیم داشت. بنیاد برکت وعده داده است که تا آخر شهریور ۵۰ میلیون واکسن تولید می کند حتی اگر این اتفاق هم نیفتد با تولید ماهانه ۱۰ میلیون دُز واکسن از شهریور تا پایان سال،  ۷۰ میلیون واکسن برکت در داخل تولید می شود و با استفاده از آن عمده جمعیت کشور یک دُز واکسن را دریافت می کنند و خطر مرگ و میر کم می شود.

او افزود: بنیاد برکت اعلام کرده که زیرساخت های لازم را فراهم کرده و توان تولید این تعداد واکسن را دارد اما اگر حداقل های ممکن را هم در نظر بگیریم با تزریق یک دُز واکسن به حداقل ۶۰ میلیون نفر تا پایان سال میزان مرگ و میر به شدت کم می شود.

 

شهریاری در پاسخ به این پرسش ایرنا که میزان ایمنی زایی و اثربخشی واکسن برکت چقدر است، گفت: بر اساس اعلام مسئولان بنیاد برکت این واکسن حدود ۹۳.۵ درصد اثربخشی دارد و قرار است گزارش آن را هم به صورت مقاله ارایه کنند. اثربخشی واکسن های خارجی نیز بین ۸۰ تا ۹۵ درصد است. مسئولان بنیاد برکت می گویند که این واکسن را روی نوع انگلیسی و نوع ویروس کرونای آفریقای جنوبی آزمایش کرده اند و می گویند موثر است. روی نوع هندی(دلتا) کرونا هنوز در حال بررسی هستند و گزارش آن را هنوز اعلام نکرده اند. با وجود این حتی اگر واکسیناسیون نیز به موقع انجام شود، مهم ترین کار برای کنترل کرونا رعایت شیوه نامه های بهداشتی و بستن مرزهاست که در این باره عملکرد خوبی نداشته ایم.

 

رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پاسخ به این پرسش که برخی معتقدند رونمایی های متعدد واکسن کرونا در ایران اقدامی نمایشی است، گفت: نه واقعا این طور نیست. تولید واکسن کرونا در ایران به مرحله ای رسیده است که روی انسان آزمایش می شود؛ این واقعی است. وقتی واکسن نورا در سپاه تولید شود، اولین کسی که واکسن را تزریق کرد، رییس بیمارستان بقیه الله بود. وقتی رهبر معظم انقلاب واکسن برکت را تزریق کردند، معنایش این است که مسئولان کشور به واکسن های داخلی اعتماد دارند. واکسن موسسه رازی را نیز وزیر جهاد کشاورزی به عنوان اولین نفر تزریق کرد. مردم هم باید اعتماد کنند. این اقدامات تبلیغاتی نیست. کار تولید واکسن کرونا در ایران آغاز شده است اما فازهای اول تا سوم کارآزمایی بالینی آن باید طی شود. تولید واکسن در جهان یک فرایند ۱۰ تا ۱۵ ساله دارد اما با توجه به اضطراری بودن وضعیت قرار بر این شده که به واکسن های تولید و تایید شده مجوز مصرف اضطراری داده شود. در واقع بعد از چهار یا پنج ماه سریع به واکسن مجوز داده می شود تا کار واکسیناسیون آغاز شود. تمام واکسن های جهان هم همین طور بوده است.

او افزود: در هر صورت معلوم نیست خارجی ها به ایران واکسن بدهند؛ این یک مسئله حاکمیتی است. دولت ها به بخش خصوصی هم واکسن نمی دهند بنابراین باید مسیر تولید واکسن را در داخل پیگیری کنیم.

 

بهترین واکسن، واکسنی است که در دسترس است

داوود یادگاری، فوق تخصص بیماری های عفونی، به پژوهشگر ایرنا گفت: ما در شرایطی هستیم که امکان انتخاب نوع واکسن را نداریم. از نظر من بهترین واکسن، واکسنی است که در دسترس است. واکسن های ایرانی اگر تاییدیه وزارت بهداشت را بگیرند، حتی اگر ۵۰ درصد اثربخشی داشته باشند که حتما بیشتر است، زدن آنها از نزدن بهتر است زیرا خطر مرگ و انتقال بیماری را کم می کند.

مینو محرز، محقق ناظر تولید واکسن کوویران برکت، درباره تولید واکسن های کرونا در ایران به پژوهشگر ایرنا گفت: همه واکسن های کرونای تایید شده در جهان بر روی تمام انواع ویروس کرونا اثر نسبی دارند. حداقل این است که از بستری شدن بیماران و مرگ و میر آنها بر اثر بیماری کووید ۱۹ جلوگیری می کنند و بیماری را خفیف می کند.

 

او افزود: با وجود تحریم ها، اکنون امکانات تولید واکسن کرونا در کشور فراهم شده است. ارگان های مختلف مشغول ساخت واکسن هستند و امیدواریم به زودی به تعداد زیادی از مردم واکسن کرونا تزریق شود زیرا اکنون بهترین کار برای مهار همه گیری کرونا تزریق واکسن است.

محقق و ناظر تولید واکسن کوویران برکت ادامه داد: این واکسن اکنون در فاز سوم کارآزمایی بالینی است. نتیجه فاز دوم انسانی کارآزمایی بالینی این واکسن نشان داد که بین ۷۲ تا ۸۰ درصد اثربخشی دارد ولی فاز سه مطالعات بالینی هنوز تمام نشده است. بنابراین هنوز نمی شود به طور دقیق میزان اثربخشی این واکسن را اعلام کرد اما نتایج فاز دو خوب و قابل قبول بوده است. فاز سوم کارآزمایی بالینی روی ۲۰ هزار نفر در حال انجام است. فاز یک نداشتن عوارض را بررسی می کند. فاز  دو اثربخشی را در افراد محدود بررسی می کند و فاز سه نداشتن عوارض و اثربخشی را روی تعداد بیشتری بررسی می کند. همه ۲۰ هزار نفر، دٌز اول و دوم واکسن برکت را گرفته اند ۴۲ روز بعد از تزریق دز دوم این واکسن می توانیم میزان آنتی بادی را در بدن افراد بسنجیم و میزان اثربخشی واکسن را اعلام کنیم. احتمالا یک ماه آینده می توانیم میزان اثربخشی واکسن برکت را اعلام کنیم.

 

محرز گفت: البته واکسن کوویران برکت مجوز مصرف اضطراری را در ایران گرفته و تزریق عمومی آن به جامعه عمومی نیز همزمان با روند کارآزمایی بالینی آغاز شده است. تولید این واکسن در مرحله نیمه صنعتی است و احتمالا تا یکی دو ماه آینده وارد فاز تولید صنعتی می شود.

محرز درباره علت کند بودن روند واکسیناسیون کرونا در ایران گفت: در هر صورت میزان واکسن در کل جهان کم است، چون تقاضا میلیاردی، و تولید محدود است.

 

او افزود: دولت برای مراحل تولید و بررسی واکسن ها به شرکت ها و ارگان ها کمک کرده است. واکسن های دیگری هم در حال تولید است از جمله واکسن نورا که در سپاه تولید و رونمایی شد. واکسن فخرا نیز در وزارت دفاع در حال تولید است  و مرحله سوم کارآزمایی بالینی را انجام می دهد. انستیتو پاستور هم با کمک شرکت کوبایی برای تولید واکسن کار می کند.نمی دانم در چه مرحله ای است. واکسن موسسه رازی هم در حال تولید و یک مقدار عقب تر است. شنیدیم که در یک شرکت خصوصی نیز واکسن اسپوتنیک قرار است تولید شود.

حجت الله نیکی ملکی، مدیر روابط عمومی ستاد اجرایی فرمان امام (ره) که بنیاد برکت را در زیر مجموعه خود دارد گفته است: تاک نون دو میلیون و ۵۰ هزار دز واکسن برکت تولید شده است. از هفته گذشته افزایش ظرفیت تولید محقق شد و هم اکنون یک میلیون و ۲۰۰ هزار دز در هفته تولید واکسن داریم بر سر وعده خود هستیم و با افزایش ظرفیت های بعدی تا پایان شهریور بیش از ۵۰ میلیون دز واکسن تولید خواهیم کرد.

 

حمایت دولت از شرکت های تولیدکننده

مصطفی قانعی، رییس کمیته علمی ستاد ملی مقابله با کرونا، نیز با اشاره به حمایت‌های معاونت علمی، صندوق نوآوری و شکوفایی و پیش‌خرید از شرکت‌های تولید کننده واکسن کرونا گفت: معاونت علمی به میزان ۲۵۰ میلیارد تومان و صندوق نوآوری و شکوفایی به میزان ۷۱۰ میلیارد تومان از این شرکت‌ها حمایت می‌کنند. همچنین با الگویی که در جهان در پیش گرفته شده که آن هم پیش‌خرید است، درصدد هستیم که از شرکت‌های تولیدکننده حمایت کنیم تا آنها بتوانند واکسن‌های مورد نیاز در زمینه کرونا را به تولید برسانند.

 

واکسن ایران و کوبا در چه مرحله ای است؟

دومین واکسن کرونای تولید داخل که بعد از واکسن کوویران برکت توانست از وزارت بهداشت مجوز مصرف اضطراری بگیرد، واکسن مشترک ایران و کوباست که قرار است در کوبا با نام سابرانا۲ و در ایران با نام پاستوکووک تولید شود، کارازمایی این واکسن در کوبا تمام شده ولی در ایران هنوز در مرحله کارآزمایی بالینی فاز ۳ است و در عین حال مجوز استفاده اضطراری در ایران را کسب کرده است


احسان مصطفوی، اپیدمیولوژیست و مدیر داخلی پروژه کارآزمایی واکسن کرونا در انستیتو پاستور ایران، درباره آخرین وضعیت این واکسن به پژوهشگر ایرنا گفت: کارآزمایی بالینی فاز سوم واکسن مشترک کوبا و ایران از ۶ اردیبهشت در ایران آغاز شده است. این مرحله از مطالعه بر روی جمعیت ۲۴ هزار نفر در گروه سنی ۱۸ تا ۸۰ سال انجام می شود. تا کنون همه ۲۴ هزار نفر در هشت شهر مورد مطالعه دو دز این واکسن را دریافت کرده اند و عوارض جدی منتسب به واکسن گزارش نشده است.


او افزود: در شهر یزد و زنجان نیز این مطالعه در حال  انجام است و طبق برنامه، علاوه بر تزریق دو دز واکسن، یک مرحله تزریق یادآور یا بوستر هم در این دو شهر انجام می شود. از آنجایی که دو هفته بعد از تزریق دز دوم واکسن بررسی اثربخشی واکسن آغاز می شود، پیش بینی این است که بتوانیم نتیجه اولیه بررسی اثربخشی این واکسن را در اوایل شهریور گزارش کنیم. نتیجه اولیه کارآزمایی بالینی فاز سه در کشور کوبا گویای اثربخشی ۶۵ درصدی در مداخله دو دٌزی و اثربخشی ۹۱ درصدی در تزریق همراه با دز سوم یادآور است.

 

رییس مرکز تحقیقات بیماری های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران افزود: وزارت بهداشت مجوز مصرف اضطراری واکسن پاستوکووک را صادر کرده است و این واکسن به تدریج در اختیار وزارت بهداشت قرار می گیرد اگر چه هدف گذاری انستیتو پاستور تولید صنعتی این واکسن از شهریور است


عضو هیئت علمی انستیتو پاستور ایران افزود: مطالعه بالینی این واکسن در کودکان ۳ تا ۱۸ سال هم در کشور کوبا آغاز شده است و در صورتی که نتایج اثربخشی و بی خطری این واکسن را در این گروه در این کشور نشان دهد و مورد تایید سازمان غذا و دارو قرار بگیرد امکان استفاده از این واکسن در آینده برای کودکان هم در ایران وجود خواهد داشت.

 

عاطفه عابدینی، دبیر کمیته علمی ستاد ملی کرونا درباره واکسن پاستور گفت: بررسی های صورت گرفته روی این واکسن نشان می دهد که واکسن مشترک تولیدی ایران و کوبا روی نوع آفریقای جنوبی ویروس کرونا نیز با تزریق دو دز حدود ۶۲ درصد اثربخشی دارد و ایمنی به وجود می آورد و در صورت تزریق سه دز اثربخشی آن روی این ویروس به ۹۲ درصد افزایش می یابد.

 

هفته سوم تیر در حالی سپری شد که تعداد روزانه واکسیناسیون کرونا به مرز ۲۵۰ هزار تزریق در روز رسید و واکسن ایرانی برکت نیز به سبد واکسن های موجود در مراکز واکسیناسیون وزارت بهداشت اضافه شد. گر چه هنوز عمده واکسن های تزریقی، خارجی و یکی از انواع آسترازنیکا، سینوفارم یا اسپوتنیک است، اما به گفته مسئولان وزارت بهداشت در هفته ها و ماه های آینده سهم واکسن ایرانی در سبد مراکز بهداشتی بیشتر می شود و همان طور که علیرضا رییسی، سخنگوی وزارت بهداشت اعلام کرده، انتظار می رود با افزایش تولید واکسن های تولید داخل روند واکسیناسیون با واکسن ایرانی از شهریور سرعت بگیرد و تا پایان سال جمعیت واکسینه شده ایرانی به مرز ۶۰ درصد جمعیت نزدیک شود، آماری که به گفته معاون بهداشت حدود ۷۰ درصدشان واکسن ایرانی تزریق می کنند.

ما را دنبال کنید

@EMSnews115

ثبت

پیغام شما با موفقیت ارسال شد.